Yüzlerce yıl önce Erkilet mahallesinde oturan ve çercilik yapanların kendi aralarında geliştirdiği, şuan 50 yaş üzerindeki vatandaşların bildiği , ‘Vartanca’ adındaki gizli dil yaşam savaşı veriyor.İğne, iplik, kordela gibi bir çok ufak tefek eşyaların gezici olarak satışını yapan kişilere verilen çerciler yıllar önce kendilerine özgü bir dil geliştirdi. Satış yaparken müşterilerin ne konuşulduğunu anlamaması için yüzyıllar önce geliştirilen ve günümüze kadar gelen 'Vartanca' olarak adlandırılan dil, Kayseri'nin Erkilet mahallesinde şuan az sayıda kişi tarafından hala kullanılıyor.VARTANCA'YI 50 YAŞ ÜZERİ HERKES BİLİYOR50 yaş üzerinde kişilerin bildiği ve yok olmaya yüz tutan dil hakkında bilgi veren yörenin en yaşlılarından 76 yaşındaki Ömer Birdal, Vartanca'yı çercilerin kendi aralarında konuştuklarını müşteri anlamasın diye bulduklarını, Çercilere özel bir dil olduğunu kaydetti."O yüzden buna gizli dil deniliyor" diyen Birdal, daha önce bölgedeki etnik yaşam çeşitliliği nedeniyle dilin kökeninin Ermenice'ye ve Rumca'ya dayandığını belirtti. Başka bir mahalle sakinlerinden Şaban Akkaya, artık gençler tarafından bilinmeyen ‘Vartanca’yı 50 yaş üzerindeki herkesin bildiğini söyledi.DÜNYADA ENDEDERİNE AZ ARASTLANAN BİR DİLVartanca dili hakkında Erciyes Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Ermeni Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Gaffar Mehdiyev, bilgi verdi. ‘Vartanca’da kullanılan bazı kelimelerin, Doğu kökenli Ermenice’de var olduğunu ifade eden Doç. Mehdiyev, belli bir yerleşim yerine ait bir dilin olmasını az rastlanır bir durum olarak değerlendirdi. “Ermenice’deki konuşma diliyle tanışık kelimeler çok fazla. Elbette içine Rumca karışmış olabilir ama çoğunluğa bakınca baskın dilin Ermenice olduğu görülüyor" diyen Mehdiyev, "Vartanca’da kullanılan ve ‘yumurta’ manasına gelen ‘havgit’ kelimesi, ‘yoğurt’ manasına gelen ‘mazin’ kelimesi, ‘buğday’ manasına gelen ‘sorun’ kelimesi Ermenice de mevcuttur. Dünya üzerinde sadece bir köyde kullanılan dil sayısı çok azdır. O nedenle bu dil ilginç ve araştırılmaya değer bir dildir" dedi. Mehdiyev, Vartanca dilinde halihazırda kullanılan 150 kelimenin olduğunu tahmin ettikleri ni de sözlerine ekledi.
