Samsun'da deprem riski

Kuzey Anadolu Fay hattı üzerinde bulunan, 7.2 ve daha büyük şiddette deprem olasılığı yüksek olan Samsun, Türkiye'nin en riskli bölgeleri arasında yer alıyor.

Afet İşleri Genel Müdürlüğü'nün verilerine dayanarak jeoloji mühendisleri Ali Zeynel, Abidin Denizlioğlu ve Murat Akbaş,  "Samsun'da deprem" konulu rapor hazırladı. Rapordan derlenen bilgilere göre, Türkiye'nin en büyük depremlerini üreten ve dünyanın en önemli faylarından biri kabul edilen Kuzey Anadolu Fay Hattı, Samsun il merkezine 55 kilometre mesafede güneyde yer alıyor. Sınıflandırmaya göre, Ladik, Havza ve Vezirköprü ilçeleri birinci derece, kent merkezi ikinci derece, Alaçam,Terme, Bafra, Çarşamba ovaları ise üçüncü derece deprem bölgeleri olarak gösteriliyor. 26 Kasım 1943 yılında üretmiş olduğu Ladik merkezli 7.2  şiddetindeki deprem Samsun ve çevresine büyük zarar vermişti. Bu depreminde baz alındığı çalışmada fay hattı, Samsun ve çevresi için en önemli kırık hatlarından biri olarak gösteriliyor. Yapılan uluslararası deprem risk analizlerinde de bu hat üzerinde olabilecek 7.2 ve daha büyük magnitüdlü (yer kabuğu sismik hareketi) depremlerin oluşma olasılığının yüksek olduğuna dikkat çekiliyor.

İLÇELERE GÖRE RİSK DURUMU

Kuzey Anadolu Fay hattında, Ladik, Havza veya Vezirköprü merkezli oluşabilecek yüksek magnitüdlü depremlerin, il merkezinde en çok hasar verebileceği alanların sıvılaşma riskinin yüksek olduğu Atakum sahil düzlüğü, Gazi caddesinin alt kısımları ve yapay dolgu alanları ile eski otogarın olduğu bölgeler olarak yer alıyor.  Ladik, Havza ve Vezirköprü ilçe merkezleri ile köylerinde de ağır hasarlar meydana gelebileceğinin üzerinde durulurken, üçüncü derece deprem bölgesinde olan Terme ve Alaçam ilçe merkezlerinde de depremin yaratacağı hasarların olabileceği raporda kaydedildi. 

Avrupa Birliği'nin (AB) Avrupa'daki deprem riskini araştırmak üzere oluşturduğu, Türkiye dahil 11 AB ülkesinden 50 deprem uzmanının katıldığı 'Share' (Avrupa Sismik Uyum Programı) kapsamında hazırlanan "Avrupa Deprem Risk Haritası'nda" Samsun'a ayrıca geniş yer verilmişti. Avrupa raporunda, Türk mühendislerin hazırladığı rapora paralel olarak Samsun'daki fay hattının riski yüksek ve her an kırılmayı bekleyen kabuk olarak oynama ihtimali yüksek bölge olarak göstermişti.

RAPORDAN ÖNERİ BAŞLIKLARI

Raporda son olarak şu önerilere yer verildi. "Afetleri önlemek amacı ile bir alanın imar planlamasına gidilmeden önce yerleşime açılacak alanlarda deprem, heyelan, taşkın, kaya düşmesi, çığ ve diğer afet risklerinin bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekmektedir. İmar planlamasına yönelik etütler, yerleşim yeri seçimi, mevcut ya da potansiyel yerleşim alanlarının morfolojik, jeolojik, jeofizik, jeoteknik, hidrojeolojik, sismotektonik, arazi kullanımı ve afet risk durumunun ayrıntılı incelenmelidir. Güvenli bir yerleşimin planlama ve tasarım süreçlerinde karar vermede en önemli belirleyicisi olan jeolojik ve jeofizik verilerle planlamaya altlık oluşturulmalıdır. Jeoloji ve Jeofizik mühendislerinin ortak çalışmaları sonucunda elde edilen her bir parametre harita üzerine işlenerek, planlamaya konu olacak alanın yerleşime uygunluk açısından değerlendirilmesi yapılmalıdır. Yerleşim alanlarının seçiminde zemin koşullarının dikkate alınması, muhtemel bir afet riskini önlemede birinci etmen olacaktır. Jeolojik-Jeofizik-Jeoteknik etüt raporları yerleşim alanlarının planlama kararlarını etkilemesi açısından önemlidir.